top of page

Wat is de AVI-toets en wat betekent het AVI-niveau van jouw kind?

2 okt
6 minuten om te lezen

Als remedial teacher werk ik dagelijks met leerlingen aan technisch lezen. En één vraag krijg ik van ouders meer dan welke andere ook: wat betekent dat AVI-niveau eigenlijk? De leerkracht noemt een niveau, ouders knikken, maar thuis weten ze vaak niet goed wat ze ermee moeten. In dit artikel leg ik uit hoe de AVI-toets werkt, wat de twaalf niveaus betekenen en hoe je als ouder of leerkracht de leesontwikkeling goed kunt volgen en ondersteunen.


Juf oefent AVI-toets met oefenboek van 3lok onderwijs met Leerlijncheck

Hoe leren kinderen eigenlijk lezen?

Voordat ik de AVI-toets uitleg, is het handig om te begrijpen hoe kinderen leren lezen. Lezen begint met het leren koppelen van letters aan klanken. De letter "m" klinkt als "mmm", de letter "aa" als "aaa". Zodra een kind die koppeling heeft geleerd, kan het klanken samenvoegen tot woorden: m-aa-n wordt "maan". Dat is de basis van het technisch lezen.


In het begin kost dat veel energie. Een kind dat leest, denkt bewust na over elke letter en elke klank. Dat is normaal en hoort bij de eerste fase van het leren lezen. Hoe meer een kind oefent en leest, hoe meer woorden het in één keer herkent, zonder er bewust over na te hoeven denken. Dat heet automatisering. Een kind dat geautomatiseerd leest, herkent het woord "fiets" of "vliegtuig" direct, zonder de letters één voor één te hoeven verwerken.


Die automatisering is precies wat de AVI-toets meet: hoe vlot en nauwkeurig leest een leerling? En hoe meer leeskilometers een kind maakt, hoe sterker de verbinding tussen letters en klanken wordt en hoe vlotter het lezen gaat. Lezen is in dat opzicht te vergelijken met fietsen: in het begin gaat alle aandacht naar balanceren, maar na voldoende oefening gaat het vanzelf en kun je ook nog genieten van de omgeving.



Wat is de AVI-toets?

De AVI-toets is een methode-onafhankelijke toets die het technisch leesniveau van een leerling meet. Het staat voor Analyse van Individualiseringsvormen. De toets bestaat uit leeskaarten met korte teksten. Een leerling leest de tekst hardop voor aan de leerkracht, die de leestijd meet en het aantal fouten noteert.


De leerkracht voert daarna de tijd en het aantal fouten in het leerlingvolgsysteem in. Op basis van die gegevens is direct te zien op welk niveau de leerling leest en of het een niveau beheerst, nog aan het leren is of de tekst nog te moeilijk vindt.


De AVI-toets meet technisch lezen, niet begrijpend lezen. Dat zijn twee aparte vaardigheden die ook apart worden getoetst. Een leerling kan technisch prima lezen maar toch moeite hebben met het begrijpen van wat er staat, en andersom.



De drie niveaus bij de AVI-toets

Bij de afname van de AVI-toets zijn er drie mogelijke uitkomsten per leeskaart, gebaseerd op de combinatie van leestijd en aantal fouten.


Het beheersingsniveau betekent dat een leerling de tekst vlot en nauwkeurig leest, binnen de gestelde grenswaarden voor tijd én fouten. Dit niveau is echt beheerst.


Het instructieniveau betekent dat een leerling de tekst leest met iets meer fouten of iets langzamer dan het beheersingsniveau. De tekst is nog niet volledig beheerst, maar de leerling is er wel mee bezig. Dit is het niveau waarop een leerling van instructie profiteert.


Het frustratieniveau betekent dat de tekst te moeilijk is. De leerling maakt te veel fouten of leest te langzaam, of allebei. Op dit niveau is de tekst nog geen goede oefenstof.


Het AVI-niveau van een leerling komt overeen met de hoogste kaart die op beheersingsniveau wordt gelezen.


Kinderen lezen in leesboek in de klas technisch lezen 3lok onderwijs

De twaalf AVI-niveaus

Het AVI-systeem van Cito heeft twaalf niveaus: AVI-Start, M3, E3, M4, E4, M5, E5, M6, E6, M7, E7 en AVI-Plus. De M staat voor midden van het schooljaar, de E voor eind. Het cijfer geeft de groep aan. Een leerling die AVI-M5 beheerst, leest op het niveau dat halverwege groep 5 verwacht wordt.


AVI-Start is het beginnersniveau voor leerlingen die net beginnen met lezen. Dit niveau kenmerkt zich door heel korte, eenvoudige woorden zoals "maan" en "roos". AVI-M3 is het niveau dat halverwege groep 3 verwacht wordt, AVI-E3 het niveau aan het einde van groep 3. Zo loopt het systeem door tot AVI-E7. AVI-Plus is het hoogste niveau, bedoeld voor leerlingen die complexe teksten vloeiend en nauwkeurig lezen. De meeste leerlingen bereiken dit niveau in groep 8.


De niveaus zijn indicaties, geen harde grenzen. Niet elke leerling bereikt elk niveau precies op het verwachte moment, en dat is normaal.


AVI-niveaus per leerjaar 3lok onderwijs

Wanneer wordt de AVI-toets afgenomen?

De AVI-toets wordt afgenomen van groep 3 tot en met halverwege groep 8. In groep 3 tot en met groep 7 neemt de leerkracht de toets twee keer per jaar af: halverwege het schooljaar en aan het einde. In groep 8 wordt de toets eenmalig afgenomen, rond januari.


Dat maakt de AVI-toets een vast onderdeel van het leerlingvolgsysteem. De leerkracht volgt zo de leesontwikkeling van een leerling door de jaren heen en kan bijsturen waar nodig.



Wat zegt het AVI-niveau over een boek?

Het AVI-niveau wordt niet alleen gebruikt om het leesniveau van een leerling te meten, maar ook om de moeilijkheidsgraad van boeken aan te geven. Op veel kinderboeken staat het AVI-niveau vermeld, zodat ouders en leerlingen thuis een passend boek kunnen kiezen.


Dat maakt het eenvoudig om thuis de juiste keuze te maken. Een boek op het niveau dat een leerling beheerst is goed voor het leesplezier en het zelfvertrouwen. Een boek één niveau hoger is een goede uitdaging, zeker als een ouder meehelpt bij moeilijke woorden.



Elke dag lezen: het allerbelangrijkste

Hoe meer leeskilometers een kind maakt, hoe sterker de verbinding tussen letters, klanken en woorden wordt. Elk boek, elk verhaal en elke zin die een kind leest, versterkt dat netwerk een beetje meer. Woorden die eerst moeizaam gingen, worden langzaamaan automatisch herkend. Dat is hoe lezen werkt.


Thuis elke dag minimaal vijftien minuten hardop lezen maakt een groot verschil. Niet als verplichting, maar als een leuk moment samen. Kies een boek dat het kind zelf aantrekkelijk vindt, wissel voor en na lezen van boek, laat het kind ook eens voorlezen aan een jongere broer of zus. Hoe leuker lezen voelt, hoe meer een kind het doet, en hoe beter het wordt.


Als een kind lezen lastig vindt, begin dan op een niveau lager dan het AVI-niveau. Dat geeft vertrouwen en zorgt dat lezen als prettig wordt ervaren. Van daaruit is het makkelijker om stap voor stap door te groeien naar hogere niveaus.


Een opmerking over dyslexie: een officiële dyslexiediagnose wordt pas gesteld vanaf groep 4, en in de meeste gevallen pas in groep 4 of 5. In groep 3 is het lezen nog volop in ontwikkeling en zijn verschillen tussen leerlingen normaal. Heb je zorgen over de leesontwikkeling van een kind? Bespreek dit met de leerkracht.


Lees dagelijks 15 minuten technisch lezen AVI en DMT 3lok onderwijs

Wat als een leerling achterloopt op het verwachte AVI-niveau?

Als een leerling halverwege groep 4 nog op AVI-M3 leest, is er reden om dat goed in de gaten te houden. Een achterstand in technisch lezen heeft gevolgen voor begrijpend lezen, spelling en alle andere vakken waarbij leesvaardigheid een rol speelt.


Als RT'er zie ik dat vroeg signaleren en gericht oefenen het meeste effect hebben. Wacht niet tot het leerlingvolgsysteem een lage score laat zien, maar bespreek zorgen vroegtijdig met de leerkracht of intern begeleider. Gerichte oefening op het juiste niveau, liefst dagelijks en kort, werkt beter dan af en toe een lange sessie.



Oefenen met de juiste materialen

Leerlijncheck 3lok onderwijs

De oefenboeken van 3LOK voor technisch lezen bieden gerichte oefening met AVI-teksten en DMT-woordenlijsten, per groep opgebouwd van M naar E. Per leerjaar zijn er twee oefenboeken: één voor het M-moment en één voor het E-moment. De leestijd en het aantal fouten kunnen worden bijgehouden in de 3LOK Leerlijncheck, afgestemd op de leerlijnen voor technisch lezen. Zo zie je direct de score per leerling en is in één oogopslag zichtbaar waar nog ruimte is om te groeien.







Technisch lezen met Leerlijncheck AVI en DMT oefenen 3lok onderwijs


Lees ook:

Wat is de DMT-toets en wat zegt de score? → binnenkort beschikbaar

Technisch lezen oefenen: zo doe je het thuis → binnenkort beschikbaar

Dyslexie op de basisschool: wanneer wordt het vastgesteld en wat kun je doen? → binnenkort beschikbaar



Tot slot

Het AVI-niveau geeft een helder beeld van waar een leerling staat in de leesontwikkeling. Wie het systeem begrijpt, kan thuis gericht oefenen en de juiste boeken kiezen. En het allerbelangrijkste: lees elke dag. Vijftien minuten samen lezen, in een boek dat een kind zelf leuk vindt, is de beste investering in de leesontwikkeling die er is.


Yasmine, remedial teacher


bottom of page