top of page

Waarom is begrijpend lezen soms zo lastig voor een kind?

6 dagen geleden
5 minuten om te lezen
begrijpend lezen oefenen oefenboek 3lok onderwijs voor groep 3 t/m 8

Een kind leest een tekst hardop zonder problemen. Moeilijke woorden worden goed uitgesproken en wanneer je vraagt waar de tekst over gaat komt er een prima antwoord. Toch worden daarna verschillende vragen bij begrijpend lezen fout beantwoord. Hoe kan dat?


Dat is precies wat begrijpend lezen soms zo lastig maakt om te doorgronden. Goed kunnen lezen en een tekst globaal begrijpen betekent nog niet automatisch dat alle vragen bij die tekst ook goed worden gemaakt. Tijdens begrijpend lezen moet een kind namelijk veel verschillende denkstappen zetten. Soms staat een antwoord letterlijk in de tekst. Bij een andere vraag moet informatie uit verschillende alinea's worden gecombineerd. En weer een andere vraag vraagt om iets af te leiden wat nergens letterlijk staat.


Bij 3LOK Onderwijs vinden we het daarom belangrijk om verder te kijken dan alleen het aantal goede en foute antwoorden. Want een fout antwoord vertelt je dát iets niet goed ging maar nog niet automatisch waarom.



Begrijpend lezen is lastig vanwege verschillende denkstappen

Tijdens het lezen gebeurt er veel meer dan alleen woorden herkennen en begrijpen wat een zin betekent. Een kind moet bijvoorbeeld belangrijke informatie uit een tekst kunnen halen, begrijpen waar een verwijswoord naar verwijst, verbanden tussen zinnen herkennen en hoofd- en bijzaken van elkaar onderscheiden.


Bij sommige vragen moet het kind vooral goed zoeken. Bij andere vragen moet het nadenken over de bedoeling van de schrijver. Soms moet informatie worden gecombineerd om tot een conclusie te komen en bij weer een andere vraag moet worden bepaald of iets een feit of een mening is. Dat zijn heel verschillende vaardigheden terwijl ze uiteindelijk allemaal onder de noemer begrijpend lezen vallen.


Een kind kan daardoor probleemloos het antwoord op een opzoekvraag vinden maar moeite hebben met een vraag waarbij het een conclusie moet trekken. Het kan een tekstsoort direct herkennen maar vastlopen wanneer gevraagd wordt wat de hoofdgedachte van de tekst is.

Juist daarom is de uitspraak 'begrijpend lezen is lastig' vaak nog maar het begin van het verhaal.



Een fout antwoord vertelt niet meteen wat er misging

begrijpend lezen heeft met leesplezier te maken. Hoe meer een kind leest, hoe beter hij wordt in begrijpend lezen.

Stel dat een kind een vraag over een tekst fout beantwoordt. Dan zijn daar verschillende verklaringen voor mogelijk. Misschien heeft het kind een belangrijk stukje informatie over het hoofd gezien. Misschien is niet duidelijk naar wie of wat een verwijswoord verwijst. Het kan ook zijn dat het antwoord nergens letterlijk staat en het kind moeite heeft om zelf een conclusie te trekken uit verschillende aanwijzingen in de tekst. Aan het vinkje of kruisje achter de vraag zie je dat verschil niet.


Dat vinden wij interessant omdat juist achter die fouten veel informatie kan zitten. Wanneer dezelfde soort vragen vaker lastig blijken te zijn kan er een patroon zichtbaar worden. Dan gaat het niet meer alleen over die ene tekst of die ene fout maar over een leesvaardigheid die mogelijk extra aandacht nodig heeft.



Van losse fouten naar een duidelijker beeld

Precies vanuit die gedachte gebruiken we binnen de Leerlijncheck verschillende leerlijnen voor begrijpend lezen. De Leerlijncheck kijkt niet alleen naar het totale resultaat maar verwerkt de gemaakte opdrachten binnen 11 verschillende leesvaardigheden. Daaronder vallen informatie opzoeken, woordbetekenis, verwijswoorden en verbanden, afleiden en conclusies trekken, hoofdgedachte, tekststructuur, tekstdoel, tekstsoort, mening, feit en argumenten, schema's, tabellen en afbeeldingen en voorspellen en tekstverloop.


Die indeling helpt om losse fouten in een bredere context te bekijken. Als een kind één vraag over de hoofdgedachte fout maakt zegt dat natuurlijk nog niet zoveel. Maar wanneer bij verschillende teksten juist vragen over de hoofdgedachte lastig blijken te zijn wordt dat interessanter. Hetzelfde geldt bijvoorbeeld voor verwijswoorden en verbanden of voor afleiden en conclusies trekken.

Zo helpt de Leerlijncheck van 3LOK Onderwijs om beter te begrijpen wat er achter de antwoorden zit.


Leerlijnen overzicht begrijpend lezen in Leerlijncheck

Soms ontdek je iets anders dan je verwacht

Dat is ook een van de redenen waarom wij deze manier van analyseren waardevol vinden. Je kunt vooraf een bepaald idee hebben over waar een kind moeite mee heeft terwijl de resultaten uiteindelijk iets anders laten zien. Misschien denk je bijvoorbeeld dat een kind moeite heeft met moeilijke teksten maar blijkt woordbetekenis helemaal niet het probleem te zijn. Juist vragen waarbij verbanden moeten worden gelegd gaan vaker fout. Of misschien verwacht je dat informatie opzoeken lastig is terwijl de moeilijkheid vooral zit bij het bepalen van de hoofdgedachte.


Dat verandert ook de manier waarop je over oefenen praat. In plaats van te zeggen: 'We moeten meer begrijpend lezen oefenen' kun je veel concreter kijken naar wat een kind nodig heeft.

Voor een ouder geeft dat meer houvast tijdens het oefenen thuis. Een leerkracht kan beter zien welke leesvaardigheden bij een leerling extra aandacht vragen. Ook voor een RT'er of bijlesdocent kan zo'n analyse helpen om de begeleiding gerichter in te richten.


Wat gebeurt er na het oefenen?

De oefenboeken begrijpend lezen van 3LOK Onderwijs zijn opgebouwd rond deze verschillende leesvaardigheden en sluiten aan op de vraagstelling van Cito Leerling in Beeld en IEP. Nadat een kind de opdrachten heeft gemaakt kunnen de resultaten worden ingevoerd in de Leerlijncheck.

Elke gemaakte check wordt opgeslagen. Daardoor kun je later terugkijken of bepaalde leesvaardigheden zich ontwikkelen en of onderdelen die eerder lastig waren na verloop van tijd beter gaan.


Voor ons is dat een belangrijk onderdeel van oefenen. Een oefenboek is niet alleen bedoeld om zoveel mogelijk teksten te maken. We willen juist dat je na het oefenen ook iets kunt doen met de resultaten. Welke soorten vragen gaan goed? Wat valt op? En waar zou je bij een volgende oefening extra aandacht aan kunnen besteden?


Oefenboek begrijpend lezen M7 met leerlijnen en analyse in Leerlijncheck

Begrijpend lezen wordt duidelijker als je weet waar je naar kijkt

Begrijpend lezen oefenen met oefenboeken 3lok onderwijs en analyse in Leerlijncheck

Begrijpend lezen kan soms best ingewikkeld lijken juist omdat er zoveel verschillende vaardigheden tegelijk een rol spelen. Een kind hoeft een tekst niet volledig verkeerd te begrijpen om toch meerdere vragen fout te beantwoorden. Daarom kijken we liever verder dan alleen het uiteindelijke percentage. Niet om ieder fout antwoord helemaal uit elkaar te trekken maar om te ontdekken of er patronen ontstaan die iets vertellen over de manier waarop een kind een tekst verwerkt.


De Leerlijncheck helpt daarbij door de resultaten te verbinden aan de verschillende leerlijnen voor begrijpend lezen. Zo ontstaat er achter de gemaakte opdrachten steeds meer informatie waarmee je verder kunt.



Lees ook:


Tot slot

Een fout antwoord bij begrijpend lezen vertelt dus maar een deel van het verhaal. De interessante vraag is vaak wat er tijdens het lezen en nadenken aan dat antwoord voorafging. Moest een kind informatie terugzoeken? Een verband herkennen? De hoofdgedachte bepalen? Of zelf iets afleiden wat niet letterlijk in de tekst stond? Wanneer je daar meer zicht op krijgt wordt begrijpend lezen minder één groot vakgebied en steeds meer een verzameling vaardigheden die je afzonderlijk kunt bekijken en begeleiden. En precies dát inzicht wilden we met de Leerlijncheck mogelijk maken.


3LOK Onderwijs


bottom of page