Dictee analyseren Leerlijncheck: zo ontdek je welke spellingcategorieën extra aandacht nodig hebben
Een kind maakt een dictee van twintig woorden. Twaalf woorden zijn goed geschreven en acht woorden zijn fout. Dat geeft natuurlijk een eerste indruk maar wat vertellen die acht fouten eigenlijk? Misschien zijn bij dezelfde spellingregel meerdere fouten gemaakt. Misschien zijn de fouten juist verdeeld over verschillende categorieën. En soms zitten er binnen één fout geschreven woord zelfs twee verschillende spellingfouten.
Precies daarom wilden we bij 3LOK Onderwijs verder gaan dan alleen goed en fout tellen. In de dicteemodule van de Leerlijncheck bekijk je ieder fout geschreven woord en geef je zelf aan bij welke spellingcategorie of categorieën de fout hoort. Je hoeft daarvoor niet alle spellingcategorieën uit je hoofd te kennen. Via de informatieknop in de Leerlijncheck kun je per categorie bekijken wat de spellingregel inhoudt en welke soorten woorden erbij horen. Dat helpt je om de fout op de juiste manier in te delen. Zo wordt een dictee niet alleen een score maar ook een hulpmiddel om beter te begrijpen waar de spelfouten vandaan komen.

Eén woord, twee verschillende spellingfouten
Een voorbeeld maakt meteen duidelijk hoe de analyse werkt. Stel dat in het dictee het woord postcode voorkomt en het kind schrijft: post kode. Op het eerste gezicht is dat één fout geschreven woord maar wanneer je beter kijkt zijn er twee verschillende fouten gemaakt. Postcode is een samengesteld woord en moet aan elkaar worden geschreven. Het kind schrijft post en kode los van elkaar dus in de Leerlijncheck selecteer je Samengestelde woorden. Daarnaast is kode met een k geschreven terwijl in het juiste woord code een c wordt gebruikt die klinkt als een k.
Daarom selecteer je ook c klinkt als k. Bij post kode worden dus twee categorieën geselecteerd en dat laat goed zien waarom we niet alleen willen weten dát een woord fout is geschreven. Door te kijken naar de soort fout krijg je veel meer informatie uit hetzelfde dictee.


Zo werkt het analyseren van een dictee met spellingcategorieën in de Leerlijncheck
Na het dictee geef je in de Leerlijncheck per woord aan of het goed of fout is geschreven. Bij een fout woord bekijk je wat er precies mis is gegaan en selecteer je de bijbehorende spellingcategorie. Zijn er meerdere verschillende fouten gemaakt zoals bij post kode dan kun je ook meerdere categorieën selecteren. Binnen spelling niet-werkwoorden zijn 23 spellingcategorieën verwerkt en bij iedere categorie kun je via de informatieknop meer uitleg bekijken. Je hoeft dus niet te twijfelen omdat je de exacte naam of betekenis van een categorie niet meteen weet. Wanneer het hele dictee is verwerkt ontstaat een overzicht van de categorieën waarin fouten zijn gemaakt wat het veel makkelijker maakt om patronen te herkennen.
Wat vertelt zo'n analyse?
Stel dat een kind acht woorden fout heeft geschreven en na de analyse blijkt dat vier fouten te maken hebben met dezelfde spellingcategorie. Dan is dat veel interessanter dan alleen het cijfer acht. Het kan ook zijn dat de fouten over allerlei verschillende categorieën verspreid zijn wat weer om een andere blik vraagt. De analyse helpt dus vooral om te bepalen waar je verder naar wilt kijken. Voor ouders geeft dat houvast bij het oefenen thuis, een leerkracht of RT'er kan zien welke spellingcategorieën bij een leerling vaker terugkomen en een bijlesdocent kan de begeleiding daarop afstemmen. Daarbij zegt één dictee natuurlijk niet alles want een fout kan een keer voorkomen zonder dat er direct sprake is van een structureel probleem. Juist doordat analyses worden opgeslagen kun je na meerdere dictees bekijken of dezelfde categorieën blijven terugkomen. Dán wordt een patroon echt interessant.

Van analyse naar gericht oefenen
Wanneer een bepaalde spellingcategorie vaker terugkomt kun je veel gerichter bepalen waar extra oefening zinvol is. Je hoeft dan niet alle spellingregels opnieuw te behandelen maar kunt aandacht geven aan het onderdeel dat in de analyses opvalt. De dictees in de oefenboeken taalverzorging van 3LOK Onderwijs sluiten aan op de spellingcategorieën die ook in de Leerlijncheck worden gebruikt waardoor oefenen en analyseren voor ons één geheel vormen. Niet alleen kijken hoeveel woorden goed zijn geschreven maar proberen te begrijpen waarom bepaalde woorden fout gaan. Dat is informatie waarmee je echt verder kunt.
Lees ook:
De Leerlijncheck: zo krijg je inzicht in de leerontwikkeling van een kind →
Taalverzorging is meer dan spelling: wat moet een kind eigenlijk beheersen? → binnenkort beschikbaar
Leerlijncheck en rekenen: zo zie je per leerlijn waar een kind staat → binnenkort beschikbaar
Leerlijncheck en AVI/DMT → binnenkort beschikbaar
Tot slot
Een dictee vertelt meer dan alleen hoeveel woorden goed of fout zijn geschreven. Door de gemaakte fouten aan spellingcategorieën te koppelen krijg je beter zicht op de spellingregels die vaker voor problemen zorgen. Het voorbeeld postcode → post kode laat mooi zien hoeveel informatie er zelfs achter één fout geschreven woord kan zitten. En juist wanneer dezelfde categorieën bij meerdere dictees blijven terugkomen ontstaat informatie waarmee je gericht verder kunt oefenen. Voor ons is dat de kracht van de dicteemodule in de Leerlijncheck: niet alleen fouten tellen maar begrijpen wat er achter die fouten zit.
3LOK Onderwijs





