top of page

Begrijpend lezen in groep 6: hoofdgedachte, samenvatten en tussen de regels lezen

10 okt
4 minuten om te lezen
Begrijpend lezen oefenen groep 6 in oefenboek 3lok onderwijs

Vanuit mijn rol als intern begeleider volg ik de leesontwikkeling van leerlingen op de voet. Groep 6 is wat mij betreft een scharnierpunt. De vaardigheden die in groep 5 zijn geïntroduceerd, signaalwoorden, verwijswoorden en conclusies trekken, worden dit jaar verder uitgebouwd en verdiept. Tegelijkertijd komen er nieuwe uitdagingen bij: de hoofdgedachte bepalen, per alinea samenvatten en steeds meer tussen de regels lezen. In dit artikel zet ik de leerdoelen voor begrijpend lezen in groep 6 op een rij.


Tekstsoorten: verder dan herkennen alleen

Net als in groep 5 werken leerlingen met verhalende, informatieve, instructieve en betogende teksten. Maar in groep 6 gaat het verder dan alleen herkennen. Leerlingen leren ook meer met die kennis doen. Ze koppelen de tekstsoort aan het doel van de auteur en denken na over de vraag in hoeverre de gekozen tekstsoort past bij de boodschap.


Een informatieve tekst heeft een andere opbouw dan een mening of een betoog. Wie dat verschil goed begrijpt, leest efficiënter en begrijpt sneller wat er van hem wordt verwacht bij een vraag.



Hoofdgedachte en alinea's: de kern vinden

Een van de centrale leerdoelen in groep 6 is het bepalen van de hoofdgedachte, zowel van een tekst als van afzonderlijke alinea's. Leerlingen leren onderscheid te maken tussen hoofd- en bijzaken en de hoofdgedachte in eigen woorden formuleren. Dat is niet alleen een van de meest geoefende vaardigheden op school, maar ook een van de meest getoetste bij Cito Leerling in Beeld en IEP.


Daarbij leren leerlingen de opbouw van een tekst herkennen: inleiding, kern en slot. Ze leren hoe tussenkopjes, schema's en tabellen helpen om informatie snel te vinden en te begrijpen.



Samenvatten: kiezen wat belangrijk is

Samenvatten krijgt in groep 6 nadrukkelijk meer aandacht en wordt dit jaar structureel geoefend. Leerlingen leren een tekst of alinea beknopt weergeven in eigen woorden en leren kiezen welke informatie essentieel is en wat bijzaak is. Bij toetsen kiezen ze vaak de beste samenvatting uit meerdere opties, een vaardigheid die vraagt om goed tekstbegrip én het vermogen om te redeneren over wat de auteur wil zeggen.


Een handige aanpak thuis: laat een kind na het lezen van een alinea vertellen wat de belangrijkste zin was, niet navertellen wat er allemaal stond, maar wat de kern was. Dat oefent precies de juiste vaardigheid.


Boeken zoeken in bibliotheek leesplezier vergroten begrijpend lezen 3lok onderwijs

Signaalwoorden en verwijswoorden: verdiepen

Signaalwoorden en verwijswoorden komen ook dit jaar uitgebreid aan bod. Leerlingen leren niet alleen "omdat", "maar" en "dus" herkennen, maar ook complexere signaalwoorden zoals "ten eerste", "bovendien", "hoewel" en "daardoor". Die woorden geven aan hoe zinnen en alinea's met elkaar samenhangen en wie ze herkent, begrijpt de logica van een tekst beter.

Bij verwijswoorden gaat het dit jaar ook om woorden als "deze" en "die". Leerlingen leren die koppelen aan de juiste informatie in de tekst, soms over meerdere zinnen heen.



Tussen de regels lezen: de dubbele laag

In groep 6 leren leerlingen steeds meer tussen de regels te lezen. Dat betekent dat ze niet alleen begrijpen wat er letterlijk staat, maar ook wat de auteur bedoelt of impliceert. Ze leren feiten van meningen onderscheiden en denken na over de toon en het doel van een tekst.


Dit is een vaardigheid die vraagt om reflectie en redeneren. Leerlingen die hier moeite mee hebben, halen dat zelden vanzelf in. Gerichte oefening op dit punt, liever vroeg dan laat, maakt een groot verschil.



Zelfstandiger lezen: de leerkracht blijft een gids

In groep 5 deed de leerkracht de leesstrategieën uitgebreid voor. In groep 6 wordt dat voortgezet. De leerkracht blijft hardop laten zien hoe hij of zij nadenkt tijdens het lezen, dit heet modelen. Door te modelen wordt voor leerlingen zichtbaar hoe een goede lezer omgaat met een tekst. Wel wordt van leerlingen verwacht dat ze de strategieën steeds meer zelf gaan toepassen en dat ze bewuster worden van hun eigen leesproces. Een leerling die merkt dat hij een alinea niet begrijpt en terugleest, laat precies die vaardigheid zien. Thuis kun je dit stimuleren door na het lezen te vragen: "Begreep je alles? Was er iets wat je niet snapte? En wat deed je toen je iets niet begreep?"


Begrijpend lezen groep 6 3lok onderwijs

Wanneer vraagt begrijpend lezen in groep 6 om extra aandacht?

Als een leerling moeite heeft met het bepalen van de hoofdgedachte, niet goed kan samenvatten of vastloopt bij het onderscheiden van feiten en meningen, is dat een signaal. Bespreek dit vroegtijdig, als ouder met de leerkracht, als leerkracht met de intern begeleider. In groep 6 is er nog voldoende tijd om gericht bij te werken voor de overgang naar de bovenbouw.



Hoe staat een leerling op de leerlijn begrijpend lezen?

Leerlijncheck 3lok onderwijs

Begrijpend lezen is een verplicht onderdeel van zowel de M6-toets halverwege het jaar als de E6-toets aan het einde. Die toetsen geven inzicht in hoe een leerling presteert ten opzichte van de verwachte leerlijn.


Met de 3LOK Leerlijncheck breng je per leerdoel in kaart hoe een leerling presteert, afgestemd op de leerlijnen voor rekenen, begrijpend lezen en taalverzorging. Zo zie je precies waar de basis goed zit en waar nog ruimte is om te groeien.










De oefenboeken van 3LOK voor groep 6 sluiten aan op de leerlijnen voor begrijpend lezen en zijn afgestemd op Cito Leerling in Beeld en IEP.




Lees ook:

Begrijpend lezen groep 7 → binnenkort beschikbaar

Begrijpend lezen groep 8 → binnenkort beschikbaar

Spelling in groep 6 → binnenkort beschikbaar

Technisch lezen in groep 6 → binnenkort beschikbaar

Wereldoriëntatie in groep 6 → binnenkort beschikbaar



Tot slot

Groep 6 is het jaar waarin begrijpend lezen een nieuwe dimensie krijgt. De hoofdgedachte bepalen, samenvatten en tussen de regels lezen zijn vaardigheden die in groep 7 en 8 alleen maar belangrijker worden. Wie de leerlijn in groep 6 goed bijhoudt, legt een stevige basis voor de bovenbouw en de doorstroomtoets.


Sandra, intern begeleider

bottom of page